• Dëmtime të mbajtësve të ligamenteve të kyçit të këmbës.

• Artikulacioni i kyçit të këmbës është një artikulacion thelbësor i përbërë nga tibia, fibula, dhe talusi.

• Dëmtimet mund të renditen nga tërheqjet me dëmtime mikroskopike (grada I) në këputjen e pjesshme (grada II) deri në këputjen e plotë (grada III)

 

- Dëmtime invertuese ose evertuese të kyçit të këmbës.

- Përplasjet me shumë forcë

- 85-90 % e përdredhjeve të kyçit të këmbës përfshijnë ligamentet lateral:

• Zakonisht vijnë si pasojë e një dëmtimi invertue

• ATFL dëmtohet më shpesh.

• Në se kyçi dëmtohet në një pozicion neutral, CFL dëmtohet më shpesh.

• PTFL rrallë dëmtohet si i vetëm

- Dëmtimet e ligamentit deltoid (që lidh maleolusin medial me talusin dhe kockën

 navikulare) janë zakonisht pasojë e një dëmtimi evertues:

• Shpesh bashkëshoqërohet me shkulje të maleolit medial ose vendfiksimit të talusit

• Rrallë gjendet si një dëmtimi i vetëm

• Dyshohet për bashkëshoqërim me thyerje të maleolusit lateral ose thyerje të pjesës proksimale të fibulas (Fraktura kockore Maisonneuve).

- Copëzimi i sindesmozave (dëmtime të ligamenteve tibiofibular ose të ligamenteve

 interosseous të këmbës):

• Ndodh me shpesh në sportet me përplasje trupore

• Dëmtimet e sindesmozave (“përdredhjet e sipërme të kyçit”) kanë një sëmunshmëri më të lartë dhe mundësi më të madhe për ndërlikime afat gjata

 

• Fëmijët më të vegjël se 10 vjeç me dëmtime të dhimbshme traumatike të kyçit dhe pa shenja radiologjike për thyerje të kockave ka shumë mundësi të kenë një thyerje Salter Harris tip I.

• Ligamentet janë aktualisht më të forte se sa epifiza e hapur

  

 

 

 

- Historia e sëmundjes mund të tregojë për tipin e dëmtimit të hasur dhe duhet të tregojë

 për:

• Kohën e dëmtimit

• Mekanizmin

• Praninë e një zhurme kërcitëse “paf” ose “krak”

• Historia për trauma të mëparshme

• Gjëndja shëndetësore e ndërmjetme (p.sh., sëmundje të kockave ose artikulacioneve)

• Trajtimet e përdorura përpara se të arrij

• Aftësia për të mbajtur pesha pasvijueshmërisë të dëmtimit

• Ka si qëllim përcaktimin e paqëndrueshmërisë të artikulacionit dhe çdo dëmtimi bashkëshoqërues:

 - Vini re praninë ose mungesën e zbutjes të kockës në cepin e pasëm të maleolit

• Dokumentoni gjendjen e tufës neurovaskulare ne kushtet e dëmtimit.

• Vlerësoni shkallën e motivimit të pjesës të dëmtuar dhe krahasoni atë me pjesën e padëmtuar.

• Ushtrimet stresuese në DU kufizohen nga dhimbja dhe mund të fshehë dëmtimin e ligamentit

• Ushtrimi i presionit ndihmon në identifikimin e dëmtimeve të sindesmozës:

- Ushtroni presion të njëkohshëm mbi tibia dhe fibula duke shtrënguar në mesin

 e tyre; dhimbja që ndjehet në kyç tregon për pozitivitetin e provës.

 

- Rregullat e kyçit të këmbës sipas Ottawas, një strategji përzgjedhëse për të mundësuar

 një radiografi të kyçit të këmbës te të rriturit, tregojnë se radiografitë janë të pa

 nevojshme me përjashtim të rasteve kur një nga këto më poshtë është e pranishme:

- Këto rregulla janë bërë të vlefshme për tu përdorur nga vetë autorët por edhe nga grupe

 të pavarur mjekësh në Shtetet e Bashkuara, Mbretërine E Bashkuar, Francë dhe vende të tjera.

 

• Dëmtimet e kyçit duhet t`i nënshtrohen radiografisë në se dyshohet për thyerje.

• Radiografitë stresuese përdoren rrallë në DU dhe nuk duhet të kërkohen të bëhen vazhdimisht vetëm në se kjo kërkesë vjen nga mjeku specialist.

 

• Thyerjet e kyçit (lateralisht, medialisht, ose prapa maleolusit) ose zhvendosjet

• Dëmtimet e tendinit të Akilit

• Thyerjet kockore Maisonneuve

• Thyerja e kockës trigonum

• Thyerja e kockës të pare metatarsale (thyerja Jones)

• Thyerja transkondrale talare

• Zhvendosja e tendinit peroneal ose dëmtimi i tij

 

 

             

 

 

Imobilizoni anësinë ashtu sikundër kërkohet

 

• Parandaloni dëmtimet e mëtejshme; shmangni mbajtjen e peshave në se shkakton dhimbje.

• PAPN (pushim, akull, kompresion , ngritje anësie)

 

•Trajtimit synon zvogëlimin e dhimbjes dhe rikthimin e në veprimtarinë jetësore normale pa dhimbje shoqëruese afat gjatë apo lirshmëri të artikulacionit.

• Sigurimi i ndihmës për të filluar sa më shpejt lëvizjen dhe trajtimi funksional:

 - Kyçet e pa stabilizuar (p.sh., grada III) ose ato me dhimbje të forte mund të

 përfitojnë nga imobilizimi për kohë të shkurtër ndjekur rikthimi i menjëherë-

 shëm drejt trajtimit funksional.

• Distorsioni i gradës I ose II mund të trajtohen nga pikëpamja e përmirësimit funksional (bandat elastike, shinat, shinat me xhel, etj.):

- Të dhënat kanë treguar se shina e varur ose shina me xhel mund të jenë më të

mira në përdorim se sa rrobat bandazhuese elastike

• Distorsioni i gradës të III-të mund të trajtohen nëpërmjet imobilizimit(shine e pasme me veshjet e gjera Jones) dhe këshillimi ose diskutimi sa më i shpejtë i rastit me ortopedin.

• Patericat mund të nevojiten fillimisht për të siguruar rehatinë, por gjithashtu inkurajojnë mbajtjen e peshave siç mund të mbahet në gradën I dhe II.

• Kur të jetë zgjidhur problemi i dhimbjes të mënjëherëshme dhe enjtjes, duhen filluar ushtrimet përforcuese dhe trajnimet proprioceptive (p.sh., trau i ekuilibrit, ecja përgjatë rrathëve të vegjël) përmirësojnë fortësinë dhe funksionin e kyçit dhe parandalojnë ridëmtimin.

• Veprimtaritë e plota sportive mund të rifillohen vetëm kur vrapimi dhe rrotullim realizohen pa dhimbje.

• Imobilizimi i kyçit, shinat e varura, ose shinat me xhel zvogëlojnë mundësinë e rikthimit të dëmtimeve në sportet me rrezik të lartë si basketbolli, volejbolli, futbolli amerikan, dhe vrapimi